Η Κύπρος στηρίζεται πλέον σε μια πιο σταθερή και υγιή δημοσιονομική βάση

Start adding items to your reading lists:
or
Save this item to:
This item has been saved to your reading list.

Συνέντευξη του Ευγένιου Ευγενίου, Διευθύνοντος Συμβούλου PwC Κύπρου, όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Καθημερινή"

Θα ήθελα μια εκτίμηση από τον Οίκο σας, αναφορικά με τη θέση ότι η οικονομία της Κύπρου παραμένει ακόμα σε δοκιμασία

Η Κύπρος στηρίζεται πλέον σε μια πιο σταθερή και υγιή δημοσιονομική βάση και έχει εισέλθει σε μια εποχή οικονομικής ανάπτυξης. Το γεγονός αυτό αντανακλάται στους βελτιωμένους οικονομικούς δείκτες, στη δυνατότητα δανεισμού από τις αγορές με χαμηλότερο κόστος, αλλά και στις θετικές αξιολογήσεις από τους διεθνείς οίκους. Η μέχρι τώρα θετική πορεία οφείλεται κυρίως στην πολιτική συναίνεση και βούληση που επιδείχθηκε, στη συλλογική, σκληρή δουλειά αλλά και στην υπεύθυνη στάση που τήρησε η κυπριακή κοινωνία. 

Είναι σαφές, ωστόσο, ότι ως χώρα έχουμε ακόμα δρόμο να διανύσουμε για να φτάσουμε στα επίπεδα πριν την κρίση όσον αφορά τα εισοδήματα και τις θέσεις εργασίας. Τέλος το ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων αλλά και του ιδιωτικού χρέους αποτελούν «βαρίδι» και συνάμα μια μεγάλη πρόκληση.

 

Τι πρέπει να προσέξει η κυπριακή οικονομία και τι αλλαγές πρέπει να κάνει στα επόμενα χρόνια;

Προτεραιότητα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και του ιδιωτικού χρέους. Χρειάζεται ενίσχυση του πλαισίου αφερεγγυότητας σε συνδυασμό με συστημικές λύσεις.  Επιπρόσθετα για να παραμείνουμε, ως χώρα, σε υγιή και σταθερή τροχιά ανάπτυξης, πέραν της διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας, χρειάζεται να εφαρμόσουμε ένα στρατηγικό πρόγραμμα δομικών μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας, αλλά και για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης ώστε να ανταποκρίνεται στις αυριανές ανάγκες των παιδιών μας. Παράλληλα θα πρέπει να εισέλθουμε στην ψηφιακή εποχή. Όλα τα παραπάνω θα συμβάλουν στην ενίσχυση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στην αναβάθμιση της Κύπρου ως επενδυτικού προορισμού και κατά συνέπεια στην αύξηση των εισοδημάτων των πολιτών και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Θεωρείτε ότι η ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας υποβασταζόμενη ειδικότερα από το αυξανόμενο τουριστικό ρεύμα θα συνεχίσει να μας εκπλήσσει ευχάριστα; Ποια άλλη τομή θα πρέπει να γίνει για περαιτέρω ανάπτυξη;

Ο τομέας του τουρισμού κατέχει πράγματι τα ηνία στην πορεία ανάπτυξης της οικονομίας, αφού τόσο οι αφίξεις των επισκεπτών όσο και τα έσοδα καταγράφουν σημαντική αύξηση, αγγίζοντας και φέτος επίπεδα ρεκόρ. Απαραίτητη και εδώ η εφαρμογή μιας ολιστικής στρατηγικής, η οποία θα συμβάλει στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας, στην βελτίωση της ποιότητας και στην αναβάθμιση του branding του τουριστικού μας προϊόντος, αλλά και στη διάνοιξη προοπτικών με νέες τουριστικές αγορές και στην επέκταση της τουριστικής περιόδου όλο το χρόνο.

Στόχος όμως θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη νέων τομέων οικονομικής δραστηριότητας, με έμφαση στη δημιουργία μιας οικονομίας καινοτομίας και γνώσης. Αυτό θα επιτευχθεί μέσα από την καλλιέργεια της επιχειρηματικής κουλτούρας, τη στήριξη της επιχειρηματικότητας και των νεοφυών επιχειρήσεων, αλλά και την ενίσχυση της έρευνας και της τεχνολογίας. Στο πλαίσιο του προγράμματος Εταιρικής Ευθύνης που εφαρμόζουμε στην PwC Κύπρου, συνεργαζόμαστε με σημαντικούς ακαδημαϊκούς και επιχειρηματικούς φορείς που στηρίζουν τέτοιες πρωτοβουλίες. Πολιτεία και ιδιωτικός τομέας οφείλουμε άλλωστε να εργαστούμε συλλογικά ώστε να καταστήσουμε τη χώρα μας ένα ελκυστικό και καινοτόμο επιχειρηματικό και επενδυτικό κέντρο υψηλού κύρους.

Πώς εκτιμάτε τις εξελίξεις στην  κτηματαγορά, τα κίνητρα που παρέχει το κράτος σε ξένους επενδυτές (διαβατήρια κλπ);

Ο κλάδος των ακινήτων αποτελεί επίσης έναν από τους βασικούς διαχρονικούς πυλώνες οικονομικής ανάπτυξης στην Κύπρο. Μετά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε τα προηγούμενα χρόνια, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, ο τομέας έχει προσελκύσει αξιόλογο επενδυτικό ενδιαφέρον, με μεγάλα αναπτυξιακά και οικιστικά έργα να υλοποιούνται σε όλες τις επαρχίες και με τα επίπεδα αγοραπωλησιών να αυξάνονται σε μηνιαία βάση. Στην αύξηση του ενδιαφέροντος συμβάλλουν βεβαίως τα διάφορα κίνητρα, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και η αύξηση της διαθεσιμότητας χρηματοδότησης με σχετικά χαμηλό κόστος δανεισμού από τις τράπεζες.

Το ενδιαφέρον αυτό αντανακλά την ευρύτερη θετική πορεία της κυπριακής οικονομίας. Ωστόσο, για να διασφαλιστούν οι συνθήκες υγιούς ανάπτυξης του τομέα, θα πρέπει να απλουστευτούν και επισπευσθούν οι διαδικασίες για αδειοδότηση έργων και επενδύσεων και να δημιουργηθεί ένα φιλικότερο προς τις επενδύσεις περιβάλλον.

Εξίσου σημαντική είναι η διαχείριση των προσφερόμενων κινήτρων, συμπεριλαμβανομένου και του προγράμματος για κατ’ εξαίρεση πολιτογράφηση αλλοδαπών, με τρόπο που να διασφαλίζει συνθήκες βιώσιμης και υγιούς ανάπτυξης του τομέα. Εξυπακούεται ότι είναι απαραίτητο να συνεχίσουμε να παρέχουμε τα κατάλληλα κίνητρα τόσο στους ξένους όσο και στους ντόπιους αγοραστές, με απώτερο στόχο την τόνωση του κλάδου, προβαίνοντας όμως παράλληλα σε αναθεώρηση του περιεχομένου τους όταν και εφόσον κρίνεται αναγκαίο.

Συνεκτιμάτε ότι τα NPLs  αποτελούν την μεγαλύτερη πρόκληση του τραπεζικού συστήματος και αν  ναι, τι άλλο θα πρέπει να πράξουν οι τράπεζες για τιθασεύσουν  την γάγγραινα των μη εξυπηρετούμενων δανείων;

Αναμφισβήτητα η κυριότερη πρόκληση για τον χρηματοπιστωτικό τομέα αλλά και την οικονομία γενικότερα, όχι μόνο στην Κύπρο αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εξακολουθεί να είναι τα υψηλά επίπεδα των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κύπρος είναι η δεύτερη χώρα της Ευρωζώνης όπου τα κόκκινα δάνεια είναι τα δεύτερα μεγαλύτερα με ποσοστό του συνολικού δανεισμού που ξεπερνάει το 44%.

Για την αντιμετώπιση του επιπέδου των μη εξυπηρετούμενων δανείων απαιτείται ολιστική, συστημική λύση και περαιτέρω ενίσχυση του πλαισίου αφερεγγυότητας. Σύμφωνα με έρευνα της PwC γύρω από τις διαδικασίες εκκαθάρισης και αναδιάρθρωσης που ακολουθούνται σε όλη την Ευρώπη, υπάρχουν ορισμένοι κοινοί παράγοντες που θα καταστήσουν τη διαδικασία αυτή πιο αποτελεσματική. Είτε πρόκειται για εσωτερικές μονάδες διαχείρισης δανείων, αυτόνομες κακές τράπεζες ή εξωτερικές πλατφόρμες διαχείρισης χαρτοφυλακίων, είναι αναγκαίο να υποστηρίζεται από ένα προσαρμοσμένο λειτουργικό μοντέλο και πλαίσιο αφερεγγυότητας, ακριβείς αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.  

Επιπλέον, χρειάζονται παροχή χρηματοδότησης και ρευστότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης, αποτελεσματική εκτέλεση που να υποστηρίζεται από τη σωστή στελέχωση, τις πολιτικές, τις διαδικασίες, το νομικό πλαίσιο και τη λειτουργία των δικαστηρίων, καθώς και τις δομές διακυβέρνησης. Οι τράπεζες οφείλουν να δημιουργήσουν μια ισχυρή βάση για τη μελλοντική τους ανάπτυξη με τρόπο που θα θωρακίζει την κυπριακή οικονομία και θα ενθαρρύνει την προσέλκυση επενδύσεων.

Μπορείτε να μας κάνετε μία αδρή αλλά ουσιαστική  αποτίμηση  του τραπεζικού τομέα στον μακρύ απόηχο της κρίσης του Μαρτίου 2013;

Μετά την κορύφωση της κρίσης το 2013 και παρά τις πρωτόγνωρες αποφάσεις που λήφθηκαν, ο τραπεζικός τομέας κατάφερε να σημειώσει σημαντική πρόοδο και να σταθεροποιηθεί. Αυτό οφείλεται όχι μόνο στις ενέργειες των ίδιων των τραπεζών και των εποπτικών Αρχών αλλά και στην ίδια θετική πορεία της συνολικής οικονομίας, της οποίας  ο τραπεζικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστo κομμάτι. Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, η άρση των capital controls, η αύξηση των καταθέσεων και η αποπληρωμή όλων των χρηματοδοτήσεων έκτακτης ρευστότητας υπογραμμίζουν την πρόοδο που σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια. 

Ωστόσο, για να διασφαλιστεί η ευρωστία του τραπεζικού τομέα, απαιτείται δράση σε τέσσερις κυρίως άξονες: Ο πρώτος άξονας αφορά τη θωράκιση των ισολογισμών των τραπεζών μέσα από καινοτόμες λύσεις που θα μειώσουν δραστικά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.  Ο δεύτερος, αφορά αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των ιδρυμάτων και τη μετάβασή τους στην ψηφιακή εποχή. Ο τρίτος άξονας αφορά την υιοθέτηση ενός επιχειρηματικού μοντέλου που να βασίζεται σε μη χρηματοδοτούμενα προϊόντα και υπηρεσίες που να αυξάνουν την απόδοση κεφαλαίων. Ο τέταρτος αφορά την προοπτική συγχωνεύσεων από την οποία θα προκύψουν τραπεζικά σχήματα τα οποία θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στο νέο εποπτικό περιβάλλον και να δημιουργήσουν συνθήκες βιώσιμης κερδοφορίας.

Όλα τα πιο πάνω θα βοηθήσουν τις τράπεζες να εισέλθουν στη νέα εποχή διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στην οικονομία.

 

Οι αλλαγές που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο του οικονομικού προγράμματος σε συνάρτηση με τις αποφάσεις της ECB  σε σχέση με τον τραπεζικό τομέα, ήταν επιβεβλημένες;

Είναι γεγονός ότι ως χώρα, παρά τις προειδοποιήσεις, καθυστερήσαμε να λάβουμε και να υλοποιήσουμε αποφάσεις που θα θωράκιζαν την κυπριακή οικονομία και το τραπεζικό σύστημα. Η καθυστέρηση αυτή περιόρισε τις επιλογές μας και σε σχέση με τον τραπεζικό τομέα καθώς τη δεδομένη στιγμή δεν υπήρχε εναλλακτικό σχέδιο.  Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ανάγκη υλοποίησης ενός αυστηρού προγράμματος οικονομικής προσαρμογής. Το πρόγραμμα όσο δύσκολο και αν ήταν μας επέτρεψε να αποφύγουμε την κατάρρευση και να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης.  Είναι γεγονός ότι ως απότοκο της οικονομικής κρίσης, οι τράπεζες σήμερα είναι αντιμέτωπες με ένα πιο αυστηρό και πιο απαιτητικό εποπτικό και ρυθμιστικό περιβάλλον αλλά και με παρατεταμένα χαμηλά επιτόκια, τα οποία εντείνουν τις συνθήκες ανταγωνισμού. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες και σε μια περίοδο χαμηλής κερδοφορίας και υψηλών αναγκών για επενδύσεις, κυρίως στον τεχνολογικό τομέα, η ΕΚΤ «σπρώχνει» τις ευρωπαϊκές τράπεζες για περισσότερα κεφάλαια. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή εποπτεία και οι απαιτήσεις που προκύπτουν από την υιοθέτηση του IFRS 9 δημιουργούν νέες προκλήσεις, ενώ το κόστος συμμόρφωσης των τραπεζών στις απαιτήσεις γίνεται δυσανάλογα μεγάλο. Σε κάθε περίπτωση όμως, ένα αποτελεσματικό, λειτουργικό και όσο χρειάζεται αυστηρό εποπτικό σύστημα, πιστεύουμε ότι θα συμβάλει στην εύρυθμη και διαφανή λειτουργία του τραπεζικού τομέα.

Follow us